Bij het verduurzamen van woningen ligt de focus meestal op het verminderen van het energieverbruik. Toch is verduurzamen meer dan dat. Een ander, vaak onderbelicht, aspect is namelijk de materiaalketen van de gebouwschil. Het hergebruiken van isolatiemateriaal en het verwerken van reststromen biedt een mogelijkheid om het gebruik van grondstoffen en de hoeveelheid bouwafval te verminderen.
Wat zijn reststromen van isolatiematerialen in de bouw?
Reststromen van isolatiematerialen zijn materialen die overblijven tijdens de productie, verwerking, renovatie of sloop van gebouwen. Afhankelijk van de staat waarin ze verkeren en de eigenschappen kunnen deze materialen geschikt zijn voor hergebruik.
In de praktijk gaat het om drie verschillende categorieën:
- Snijafval: Reststukken die overblijven bij het op maat zagen van isolatieplaten op de bouwplaats of in een fabriek of platen met schade.
- Restpartijen: Overtollige voorraden en ongebruikte platen die na het afronden van een project overblijven.
- Demonteerbare platen: Isolatieplaten die bij renovatie of de sloop van een gebouw onbeschadigd vrijkomen.
Materialen zoals PIR (polyisocyanuraat), een veelgebruikt isolatiemateriaal, hebben een lange technische levensduur. Dit maakt het materiaal bijzonder geschikt voor hergebruik, mits de platen na gebruik nog in goede staat verkeren.
Eigenschappen en voordelen van hergebruikte isolatie
Het opnieuw inzetten van isolatiemateriaal levert op verschillende vlakken een concrete bijdrage aan verduurzaming:
1. Grondstof- en emissiereductie
De productie van nieuwe synthetische isolatiematerialen kost veel energie en vereist fossiele grondstoffen zoals aardolie. Door bestaand materiaal een tweede leven te geven, zijn er minder nieuwe grondstoffen nodig. Ook kan zo de CO₂-uitstoot die gepaard gaat met de productie van nieuw isolatiemateriaal worden beperkt.
2. Afvalbeperking
Het inzamelen en verwerken van bruikbare restpartijen voorkomt dat goed materiaal op de afvalberg belandt of wordt verbrand.
3. Behoud van isolatiewaarde
PIR-isolatie heeft een gesloten celstructuur en is bij een juiste toepassing goed bestand tegen vocht en vormverandering. Wanneer isolatieplaten droog en onbeschadigd zijn gebleven, zullen ze hun isolerende eigenschappen behouden.
4. Kostenefficiëntie
Omdat reststromen en tweedehands materialen een lagere grondstofwaarde hebben, zijn ze goedkoper in aanschaf of kunnen ze in sommige gevallen zelfs kosteloos zijn. Dit maakt hoogwaardige isolatie een stuk voordeliger voor renovatie- en bouwprojecten.
Kwaliteitsborging en verwerking in de praktijk
Om te zorgen dat hergebruikte isolatie veilig en duurzaam kan worden toegepast, doorloopt het materiaal een gestructureerd proces:
- Inzameling en scheiding: Reststromen worden op de bouwlocatie of via speciale inleverdepots gescheiden ingezameld om vervuiling met ander afval te voorkomen.
- Kwaliteitscontrole: Elk stuk materiaal wordt gecontroleerd op beschadigingen, vocht en vormvastheid.
- Bewerking: Geschikte reststukken worden recht gesneden en op maat gemaakt voor verwerking in daken, spouwmuren, voorzetwanden of vloeren.
Toepassing in vloerrenovatie
Bij de renovatie van begane grondvloeren worden reststukken isolatiemateriaal regelmatig ingezet als vullaag in de kruipruimte. De isolatieplaten worden op de bodem uitgelegd en afgedekt met folie, waarna hier het schuimbeton overheen wordt gestort. Bij diepe kruipruimtes is hierdoor minder schuimbeton nodig, wat kosten bespaart. Daarnaast zorgen de reststukken voor een isolerende laag onder het schuimbeton. Meer informatie over deze combinatie van schuimbeton en hergebruikte isolatie is te vinden op www.isopact.nl.
Hierna wordt het schuimbeton aangebracht.
Demontabel bouwen voor de toekomst
Om isolatie in de toekomst opnieuw te kunnen gebruiken, is de manier van monteren doorslaggevend. Wanneer isolatieplaten worden verlijmd, raakt het materiaal bij latere verwijdering vaak beschadigd, waardoor het niet meer opnieuw gebruikt kan worden.
Door te kiezen voor mechanische bevestigingen (zoals schroeven of isolatiepluggen) of een droge stapelbare opbouw, kunnen de platen aan het einde van de levensduur van een gebouw weer eenvoudig en zonder schade worden losgehaald. Zo blijft het materiaal ook voor volgende generaties een waardevolle grondstof.
Verduurzamen? Vraag uw aannemer naar circulaire opties
Als woningeigenaar heeft u bij een renovatie of verduurzaming meer invloed op de materiaalkeuze dan u misschien denkt. Het hergebruik van isolatiemateriaal is nog in opkomst binnen de branche en niet alle aannemers en installateurs werken hier al mee.
Gaat u een vloer renoveren of de woning na-isoleren? Vraag uw aannemer of uitvoerende partij – zoals Woodstock Vloeren – dan expliciet naar de mogelijkheden van hergebruikt isolatiemateriaal. Door bij de voorbereiding van uw project te informeren naar reststromen of PIR-platen voor hergebruik, stimuleert u niet alleen de vraag naar circulaire bouwmaterialen, maar bespaart u vaak ook op de totale materiaalkosten. Uw renovatie levert winst op voor het milieu én uw portemonnee.
Veelgestelde vragen over het hergebruiken van isolatiemateriaal
Is hergebruikt PIR-isolatiemateriaal even brandveilig als nieuw materiaal?
Dat hangt af van het specifieke materiaal en de toepassing. Controleer of de eigenschappen en productgegevens bekend zijn en of de gebruikte plaat geschikt is voor de beoogde toepassing.
Is de isolatiewaarde van hergebruikt materiaal hetzelfde als die van nieuw materiaal?
Als PIR-platen droog en onbeschadigd zijn gebleven, zullen ze hun oorspronkelijke isolerende eigenschappen behouden. Of het materiaal geschikt is voor hergebruik, hangt af van de staat van de platen en de gewenste toepassing.
Welke isolatiematerialen zijn het meest geschikt voor hergebruik?
Harde isolatieplaten zoals PIR en PUR zijn door hun vormvastheid en vochtbestendigheid het meest geschikt. Ook minerale wol (zoals steenwol en glaswol) kan opnieuw gebruikt worden, zolang het niet nat of ingedrukt is geweest.
Van restmateriaal naar opnieuw bruikbaar isolatiemateriaal – samen werken aan een duurzamere bouw.
